---

Leermiddelenalert september 2017

Adaptieve programma’s: wolven in schaapskleren?

Beste lezer,

Je kunt momenteel geen artikel, blog of column over het onderwijs meer lezen zonder de woorden adaptiviteit, differentiatie of gepersonaliseerd leren.

Er is om te beginnen veel onduidelijkheid over die begrippen. “Adaptief betekent dat de lesstof zich automatisch aanpast aan het leertempo van de leerling”, schrijft Digischool (een behoorlijk beperkte invulling van adaptiviteit). Een heel ander soort invulling geeft Thieme Meulenhof: “Zodra de regie een verantwoordelijkheid wordt van de leerlingen spreken we van gepersonaliseerd leren”.

Ik kan nog leven met het feit dat nieuwe termen in onderwijsland nu eenmaal altijd verschillend worden gedefinieerd. Meer moeite heb ik met de veronderstelling dat aanpassingen aan het niveau van de leerling in diens belang zijn. We doen net of leerlingen een ‘niveau’ hebben wat we moeten zien te ontdekken waardoor we de opdrachten en de lesstof kunnen aanpassen aan dat niveau. Het gevaar is dat leerlingen zo te weinig uitgedaagd worden om zich in (te) moeilijke stof vast te bijten. Hun best niet meer doen, voor een zesje gaan, en mogelijk verder afglijden, afstromen en dergelijke.

Een ander gevaar is dat we ons niet meer inspannen om erachter te komen waaróm een leerling een bepaald ‘niveau’ niet haalt, heeft of aankan. Natuurlijk zal dat deels liggen aan de inspanning die een leerling zich getroost. Maar ook aan de instructiekant kunnen onvolkomenheden zitten. Verkeerde didactische strategieën en werkvormen, verkeerde opdrachten, verkeerde leermiddelen et cetera kunnen allemaal bijdragen aan het feit dat leerlingen ‘onder hun niveau’ presteren. Je vervolgens daaraan aanpassen zou wel eens heel funest kunnen zijn. Het gaat er niet om dat programma’s, leermiddelen, en docenten het niveau van het onderwijs aanpassen aan het niveau van de leerlingen, maar dat niveau juist proberen te ontwikkelen. En laat die aanpassing alsjeblieft niet ‘automatisch’ door een programma plaatsvinden. Want dan zijn adaptieve programma’s wolven in schaapskleren.

Arno Reints

Strategisch adviseur CLU

clu.nl  

CLU Onderzoek

---

Nog maar weinig bekend over effecten van adaptieve leersystemen

Eigenlijk weten we nog maar heel weinig over de werking van adaptieve leersystemen zoals Snappet, Muiswerk en Rekentuin: ze werken soms, maar soms alleen voor leerlingen met een hoger niveau, soms juist alleen voor leerlingen met een lager niveau. Dit blijkt uit een onderzoek dat Marcel Tillema als stagiair bij OCW deed. Onze conclusie: hoog tijd voor een onderzoeksagenda om werking en effectiviteit van adaptieve systemen beter te begrijpen.

CLU Artikelen

---

Schoolvoorbeeld van verhoogde leerzaamheid bij OVD uitgeverij

Afgelopen zomer gaven we een training bij OVD Educatieve Uitgeverij over de leerzaamheid van leermiddelen. Want ook voor educatieve uitgevers is het zinvol om de theorie weer op te frissen en de onderliggende argumentatie te kennen waarom leermateriaal op een bepaalde manier aangeboden moet worden. Enkele weken na de training was er al een eerste uitgewerkt resultaat: een schoolvoorbeeld! We bespreken deze methode in het tweetalig onderwijs die leerlingen stimuleert om leerstrategieën te ontwikkelen.

CLU Nieuws

De komende maanden is er genoeg te doen tijdens allerlei interessante (werk)conferenties. Er is zelfs zoveel aanbod dat sommige organisaties de dag verplaatst hebben naar het nieuwe jaar. Een greep uit de bijdragen die het CLU gaat leveren.

---

Educatieve auteurs in het zonnetje tijdens de Dag van de Educatieve Auteur

Op 11 november 2017 organiseert de Auteursbond, sectie Educatieve Auteurs, voor het eerst de Dag van de Educatieve Auteur. Deze conferentie is zowel bedoeld voor beroepsmatige educatieve auteurs als voor docenten die regelmatig zelf lesmateriaal aanpassen en ontwerpen. Hoofdspreker is Paul Kirschner, hoogleraar Onderwijspsychologie en expert op het terrein van onderwijsontwerp en leerprocessen. Ook zijn er verschillende workshops te volgen die zijn gevalideerd door Registerleraar. De Auteursbond heeft bovendien een wedstrijd uitgeschreven om auteurs uit te dagen rondom de vraag “Is dit een feit?” een les te ontwerpen. Wie gaat de Educatieve Parel winnen?

Het CLU zit in de jury, een uitdagende bezigheid! En we geven een workshop waarin we enkele leertheorieën die Paul Kirschner in zijn openingslezing aanroert concreet uitwerken.

Meedoen? Lees meer over de Dag van de Educatieve Auteur 2017 en de Educatieve Parel.

Workshop Atlascollege: Opdrachten om te differentiëren

Jaarlijks organiseert het Atlascollege voor alle personeelsleden een studiedag: de Atlasdag. Deze dag staat in het teken van een thema. Dit jaar: waardevol onderwijs. Het CLU verzorgt op 14 november een korte workshop met als titel Hoe arrangeer ik opdrachten om te differentiëren?

Met opdrachten zet je leerlingen aan om leerstof te verwerken. Maar niet iedere leerling moet de leerstof op dezelfde wijze verwerken. Dyslectische leerlingen zijn bijvoorbeeld gebaat bij taalsteun als ze een opdracht uit moeten werken. Leerlingen met een antipathie voor memoriseren, zullen niet graag woordjes uit hun hoofd leren. Deze leerlingen kun je aanmoedigen om woordjes op een andere manier te leren. En zo zijn er allerlei manieren om opdrachten beter aan te laten sluiten bij individuele leerlingen waardoor leerlingen zich de leerstof effectiever eigen zullen maken.

Leerdoelen in leerlingentaal

Schoolinfo organiseert op 8 februari 2018 een werkconferentie over curriculumbewustzijn. Docenten van leerlabscholen en andere scholen gaan dan praktisch aan de slag met onderwerpen die voortkomen uit de vragen van docenten. Het doel van de werkconferentie is om docenten praktische tips en tools aan te reiken die ze bij wijze van spreken de volgende dag al kunnen inzetten.

Het CLU verzorgt tijdens deze dag een workshop over het formuleren van leerdoelen. Leerdoelen zorgen ervoor dat leerlingen hun aandacht richten op wat er inhoudelijk aan de orde gaat komen en dat ze weten wat er qua niveau van hen verwacht wordt. Tijdens deze workshop formuleren we aan de hand van de taxonomie van Bloom leerdoelen in leerlingentaal om leerlingen meer curriculumbewust te maken.

Wil je meedoen? Je kunt je nog aanmelden voor de Werkconferentie Curriculumbewustzijn (regio midden/west). 

Volg CLU op Twitter

Het CLU heeft ook een Twitter-account. Volg ons via @CLUadvies om op de hoogte te blijven van ons actuele trainingsaanbod en ander nieuws.